Những lòng tốt thầm lặng khiến cuộc sống đáng sống hơn

Nguồn: Đại Kỷ Nguyên VN

Người làm gò hàn, người sửa xe sống ven vỉa hè, người nhiều năm qua chăm sóc chồng bị tai biến…, cuộc sống cũng nhiều cơ cực. Nhưng lòng tốt thầm lặng mà họ dành cho những người nghèo, người bệnh, cho trẻ nhỏ học sinh đang khiến những cuộc sống ấy trở nên rộng lớn hơn rất nhiều.

Những câu chuyện không mới, nhưng đôi khi điểm lại dường như có thể khiến cuộc sống quanh mỗi người trở nên tươi sáng hơn.

Ông Tâm sửa xe không lấy tiền

Cuối năm 2013, trên mạng xã hội facebook chia sẻ hình ảnh một tấm bảng viết phấn trắng được viết giản dị: “Các cháu học cấp 1, cấp 2 đi học qua đây nếu bị hỏng xe ông sửa, ông không lấy tiền. Ông chưa sửa kịp, ông đưa đến trường” – ký tên: ông Tâm.

Đó là câu chuyện của ông Nguyễn Văn Tâm (SN 1949, Tả Thanh Oai, Thanh Trì, Hà Nội). Ông kể, tấm biển được treo trước cửa nhà 6 năm rồi (tính đến năm 2013). Theo báo Dân Trí, nơi ông sống người lớn không mấy quan tâm tới Internet nên khi biết chuyện giúp đỡ trẻ nhỏ của mình được đưa lên mạng, rồi nhiều người biết đến, ông tỏ ra ngạc nhiên.

Ông nói, một lần đang gò hàn cho khách thì bắt gặp một cháu trong xóm mếu máo dắt xe xịt lốp đi qua. Thấy tội, ông kêu lại sửa hộ, cháu trả tiền nhưng ông không nhận. Về nhà, trong lòng ông thấy vui nên từ đó, thấy cháu nào hỏng xe ông lại giúp.

Rồi nhiều lần thấy các cháu học sinh dắt chiếc xe bị xịt lốp đi qua, ông gọi lại để sửa giúp thì nhiều cháu nói: “Ông ơi, cháu không có tiền”. Biết các cháu không dám, ông nghĩ đến chuyện ghi bảng sửa không lấy tiền để các cháu an tâm hơn.

Vợ ông kể, tấm bảng sửa xe miễn phí trước của ông sơ sài và cũ nên đi xa khó thấy chữ. Tấm bảng gần đây là do ông xin được ít sơn đen, sơn lên để các cháu nhìn rõ hơn.

Bộ đồ nghề của ông giá chỉ 200.000 đồng, cái thì tự mua, cái thì hàng xóm thêm pha. Cuối năm 2013, ông sắm thêm chiếc bơm mới để khi ông đi vắng, bà có thể bơm giúp các cháu. Ông cũng dạy bà cách bơm xe, lắp xích để mỗi khi ông đi vắng, ông có thể yên tâm vì có bà ở nhà rồi.

Có một đợt, thấy báo đài về hỏi thăm, phỏng vấn nhiều quá, ông ngại nên cất bảng đi. Sau mọi người thắc mắc, nói ông treo lại cho các cháu học sinh còn biết, các cháu được sửa xe sẽ không đi học trễ giờ, ông mới đem ra treo lại.

Bàn về trách nhiệm xã hội của những người hiểu biết

Tác giả: Giản Tư Trung

Nguồn: Tia sáng

“Trí thức và vai trò của trí thức” hay “câu chuyện về trí thức” là một đề tài không mới, nhưng chưa bao giờ cũ. Đây cũng là một đề tài rất phức tạp và dễ gây tranh cãi, nhưng là một đề tài đầy ý nghĩa đối với bất cứ xã hội nào, trong bất cứ thời đại nào. Có rất nhiều góc nhìn khác nhau về trí thức, mỗi góc nhìn lại cho ta một cách hiểu về trí thức và vai trò của trí thức. Nếu ta có được nhiều góc nhìn về một vấn đề thì ta sẽ có cơ hội hiểu vấn đề đó một cách đầy đủ và sâu sắc hơn, vì khi đó không chỉ thấy “cây”, mà còn thấy “rừng”.

Trong phạm vi bài viết này, từ một góc nhìn, tôi cho rằng, trí thức là người có trí và luôn dùng cái trí của mình để góp phần thức tỉnh xã hội nhằm hướng mọi người đến cái đúng và cái đẹp.

Nếu ai đó “có trí” (sự hiểu biết) nhưng lại “không thức” (không thức tỉnh xã hội) mà để cho xã hội “ngủ” thì bị gọi là “trí ngủ”, chứ không phải là “trí thức”. Nếu ai đó thích làm cái việc của trí thức là “đánh thức xã hội” nhưng lại “thiểu trí”, “lệch trí” hay “vô trí” thì gọi là “trí dỏm” (cũng có học hàm, học vị nhưng đầu óc lại trống rỗng, hoặc cũng có chút hiểu biết nhưng hiểu biết đó lại thể hiện sự lệch lạc và ẫu trĩ). Và nếu ai đó “có trí”, “có thức”, nhưng “thiếu tâm” (thiếu động cơ trong sáng) thì gọi là “trí gian” (gian manh, xu thời, cơ hội). Cả 2 loại “trí dỏm” và “trí gian” đều là “ngụy trí thức”, còn “trí ngủ” là “trí thức vô trách nhiệm”.

Có thể hình dung ba điều kiện để hình thành một con người “trí thức”, đó là: (1) “sự hiểu biết” (có trí); (2) “thức tỉnh xã hội”; và (3) “vì mục đích cao quý” (hướng xã hội đến cái đúng và cái đẹp, hướng xã hội đến cái chân-thiện-mỹ). Nếu không hội đủ cả 3 điều kiện này (mà chỉ có 1 hay 2 trong 3 điều kiện) thì hoặc là “trí ngủ”, hoặc là “trí dỏm”, hay “trí gian”, chứ không phải là “trí thức”. Hay nói một cách nôm na, trí thức là người “có Trí”, “có Thức” và “có Tâm” (có 3T).

Từ cách hiểu này, chúng ta có thể thấy rằng, bàn về trí thức hay bàn về vai trò của trí thức thực chất cũng chính là bàn về trách nhiệm xã hội của những người hiểu biết.

Tôi rất thích một câu nói của Einstein “Thế giới này là một nơi nguy hiểm, không phải vì những kẻ xấu xa mà vì những người chỉ biết đứng nhìn và không làm gì cả”. Câu nói này nói về trách nhiệm xã hội (trách nhiệm “làm người”) của một người bình thường đối với cái xã hội hay cái cộng đồng mà mình đang sống. Một người bình thường vô cảm thì đáng phê phán, còn một người có hiểu biết sâu sắc và được lắng nghe mà yên lặng thì còn đáng phê phán hơn. Một người bình thường còn có trách nhiệm xã hội như vậy, đối với những người có hiểu biết thì trách nhiệm xã hội này còn lớn hơn.