Bậc thầy trong tình yêu hay khoa học của hạnh phúc đến trọn đời

Tác giả: Emily Esfahani Smith
Nguồn: The Atlantic
Dịch bởi Dấu hiệu Thời đại

Mỗi ngày trong tháng sáu, mùa cưới trong năm ở nước Mỹ, khoảng 13.000 cặp vợ chồng sẽ nói lời cam kết cho một cuộc hôn nhân đến trọn đời, một mối quan hệ đầy tình bạn, niềm vui và tình yêu sẽ theo họ đến tận ngày cuối cùng trên trái đất này.

Dĩ nhiên, ngoại trừ việc là nó không diễn ra như vậy với hầu hết mọi người. Đa số các cuộc hôn nhân thất bại, hoặc kết thúc bằng ly dị hay ly thân, hay biến thành mối quan hệ đầy cay đắng và khủng hoảng. Trong số những người kết hôn, chỉ có 3 trong số 10 người giữ được cuộc hôn nhân lành mạnh, hạnh phúc, như nhà tâm lý học Ty Tashiro chỉ ra trong cuốn Khoa học của Hạnh phúc đến Trọn đời (The Science of Happily Ever After) xuất bản vào đầu năm nay.

Các nhà khoa học xã hội bắt đầu nghiên cứu hôn nhân bằng cách quan sát chúng lần đầu tiên trong những năm 70 để tìm giải pháp cho một cuộc khủng hoảng: Các cặp vợ chồng ly dị với tỷ lệ chưa từng có. Lo ngại về ảnh hưởng của những vụ ly hôn này lên con cái trong gia đình, các nhà tâm lý học quyết định tung lưới lên các đôi vợ chồng, lôi họ vào phòng thí nghiệm để quan sát và xác định xem thành phần của mối quan hệ lành mạnh, lâu bền là gì. Có phải mỗi gia đình bất hạnh đều bất hạnh theo cách riêng của họ như Tolstoy từng tuyên bố, hay những cuộc hôn nhân đau khổ đều có chung một yếu tố độc hại nào đó?

Nhà tâm lý học John Gottman là một trong những nhà nghiên cứu đó. Trong bốn thập kỷ qua, ông đã nghiên cứu hàng ngàn cặp vợ chồng trong công cuộc tìm kiếm cái gì khiến các mối quan hệ thành công. Gần đây tôi có cơ hội phỏng vấn Gottman và vợ ông Julie, cũng là một nhà tâm lý học, ở thành phố New York. Hai chuyên gia nổi tiếng về hôn nhân này cùng nhau quản lý Học viện Gottman, nơi họ giúp các đôi vợ chồng xây dựng và duy trì mối quan hệ lành mạnh và yêu thương dựa trên cơ sở nghiên cứu khoa học.

John Gottman bắt đầu thu thập những phát hiện quan trọng nhất của ông vào năm 1986 khi ông thành lập “Phòng Thí nghiệm Tình yêu” với đồng nghiệp Robert Levenson tại trường Đại học Washington. Gottman và Levenson đưa các cặp mới cưới vào phòng thí nghiệm và quan sát họ tương tác với nhau. Cùng một đội ngũ các nhà nghiên cứu, họ nối những người tình nguyện vào các cực điện và đề nghị họ nói về mối quan hệ của mình, như là họ đã gặp nhau thế nào, một xung đột lớn mà họ đối mặt cùng nhau, một kỷ niệm tốt lành mà họ có. Trong khi họ nói, các cực điện đo lưu lượng máu, nhịp tim và lượng mồ hôi tiết ra. Rồi những nhà nghiên cứu cho các đôi đi về và hẹn gặp họ lại sáu năm sau để xem họ còn sống với nhau không.

Từ dữ liệu thu thập được, Gottman chia các cặp vợ chồng thành hai nhóm chính: nhóm bậc thầy và nhóm sa lầy. Nhóm bậc thầy vẫn sống hạnh phúc với nhau sau sáu năm. Nhóm sa lầy hoặc đã chia tay, hoặc thường xuyên không hạnh phúc trong hôn nhân của họ. Khi những nhà nghiên cứu phân tích dữ liệu thu thập được, họ thấy sự khác biệt rõ ràng giữa nhóm bậc thầy và nhóm sa lầy. Nhóm sa lầy trông có vẻ bình tĩnh trong cuộc phỏng vấn, nhưng các thông số sinh lý của họ, đo bởi những điện cực, kể một câu chuyện khác hẳn. Nhịp tim của họ nhanh, các tuyến mồ hôi hoạt động và lưu lượng máu chảy nhanh. Theo dõi hàng ngàn cặp vợ chồng theo thời gian, Gottman thấy rằng các thông số sinh lý của những cặp vợ chồng càng cao trong phòng thí nghiệm bao nhiêu thì mối quan hệ của họ xấu đi nhanh bấy nhiêu theo thời gian.

Tình yêu

Tác giả: Michael Crichton
Nguồn: MichaelCrichton.net

 
Tình yêu…

Hầu hết những người tôi biết nhầm lẫn tình yêu với sở hữu. Lý do cũng dễ hiểu. Nó gắn liền với những giả định cơ bản nhất trong nền văn hóa của chúng ta. “Anh là của em” hay “em là của anh”, những bài hát thường nói, “và chúng ta thuộc về nhau”. Hầu như chẳng có ai dừng lại một chút để suy ngẫm về điều đó.

Ngay khi chúng ta bắt đầu cảm thấy yêu, chúng ta lập tức tìm cách sở hữu. Chúng ta nói một cách tự tin về bạn trai của tôi, vợ của tôi, con của tôi, bố mẹ của tôi. Chúng ta cảm thấy có đủ lý do để có các kỳ vọng về những người đó. Chúng ta coi đó là hoàn toàn hợp lý.

Tại sao? Bởi vì tất cả các khái niệm về tình yêu của chúng ta suy cho cùng bắt nguồn từ tình yêu lãng mạn – và tình yêu lãng mạn mang tính sở hữu một cách hung dữ, điên cuồng. Chúng ta muốn được ở cùng với những người chúng ta yêu, được có họ cho riêng chúng ta, được cảm thấy ánh mắt của họ lên chúng ta, được ngấu nghiến tâm trí và thân thể của họ…được sở hữu họ.

Chúng ta đánh đồng tình yêu và sự sở hữu mạnh đến mức chúng ta thậm chí có thể cảm thấy nếu ai đó không muốn sở hữu chúng ta, người đó không thực sự yêu chúng ta. Mặc dù vậy, tôi muốn chỉ ra rằng cái mà chúng ta gọi là tình yêu lãng mạn hoàn toàn không phải là tình yêu. Nó là một cơn bão cảm xúc, một sức hấp dẫn làm say sưa, không cưỡng lại được – nhưng nó không phải là tình yêu.

Bởi vì tình yêu thực sự không có tính sở hữu. Nó không thể có. Chúng ta đều đồng ý rằng tình yêu là cho, chứ không phải nhận. Trong khi đó ước muốn được sở hữu nảy sinh từ nhu cầu của bản thân người đang yêu – nhu cầu được người kia chấp nhận, nhu cầu được hỗ trợ từ cha mẹ, nhu cầu được thấy đứa con đạt điểm cao, nhu cầu được danh vọng, tiền bạc – nhu cầu được một cái gì đó. Một người yêu mang tính sở hữu tập trung quá mức vào những gì anh ta được nhận, chứ không phải những gì anh ta cho. Người ấy có thể biện hộ sự lệ thuộc của anh ta với chữ tình yêu, nhưng đó là một lời nói dối. Làm sao bạn có thể thực sự yêu ai đó khi mà bạn lệ thuộc vào người đó để có những thứ bạn cần? Đấy không phải là tình yêu, đấy chỉ là thủ đoạn để đảm bảo những thứ bạn cần tiếp tục đến. Robert Palmer hát về việc bị “nghiện tình yêu”, nhưng không ai thực sự nghiện tình yêu cả. Mọi người nghiện những nhu cầu của họ.

Và tình yêu không phải là nhu cầu. Nó không phải.

Tất nhiên, một quan hệ yêu đương sẽ sản sinh sự phụ thuộc lẫn nhau. Nhưng điều thường xảy ra là, niềm vui của việc cho một cách tự nguyện và không giới hạn chuyển thành nỗi lo sợ về việc có thể không được nhận. Người ấy - chồng bạn, người yêu bạn, con bạn - tự nhiên trở thành quá quan trọng với bạn. Bạn lo lắng về những gì có thể xảy ra. Những gì họ sắp làm. Và ở thời điểm đó, tình yêu dừng lại.

Đôi khi người ta tự hỏi liệu những gì họ đang cảm nhận có phải là tình yêu thực sự không. Những người ấy không bao giờ tự hỏi liệu họ đang vui, hay buồn phiền. Vậy thì tại sao lại có khó khăn khi nhận biết tình yêu? Thông thường, đấy là vì họ đang cảm thấy có mâu thuẫn: cái họ đang cảm nhận là vực sâu của những nhu cầu của họ, chứ không phải là đỉnh cao của tình yêu.

Có những cách để nhận biết tình yêu thực sự. Nó đem lại cảm giác bình yên. Nó ổn định, và nó dễ dàng tồn tại suốt cả đời người. Nó nuôi dưỡng – con người lớn lên dưới ảnh hưởng của nó. Họ trở thành những gì thực sự là họ, chứ không phải những gì ai đó muốn họ trở thành. Tình yêu thực sự không mù quáng; ngược lại, trong nó con người cảm thấy được hiểu và được chấp nhận bởi những gì thực sự là họ. Nó chữa lành. Trong nó con người hồi phục.

Vì vậy, bất cứ khi nào bạn nghe nói tình yêu là mù quáng, hay tình yêu không thể lâu bền, hay tình yêu mang tính hủy hoại, bạn có thể chắc chắn rằng bạn đang nghe một mô tả của ham muốn tình dục, của mong ước, của nhu cầu. Và đó là một mô tả chính xác, bởi vì nhu cầu đúng là thứ nhất thời và mang tính hủy hoại.

Tình yêu là một thứ hoàn toàn khác hẳn. Một cảm xúc quan tâm sâu sắc mà không đòi hỏi chút gì, một cảm xúc trọn vẹn không mang bất cứ kỳ vọng nào, một cảm xúc hiếm hoi đến mức hầu hết mọi người trong xã hội chúng ta không thể hình dung được. Họ không thể hình dung có nó, hay được nhận nó. Họ thậm chí có thể tin rằng nó không tồn tại. Nhưng nó tồn tại.

Và nó là thứ đẹp nhất trên đời.